مقدمه: جرقهای از میان صفحات یک کتاب
به عنوان کسی که چند سال است در فضای انتشارات، چاپخانه و تدریس نفس میکشد، همیشه ارتباط عجیبی با کاغذ، کتاب و اشیای روی میز کار داشتهام. میز کار برای من، صرفا یک تکه چوب برای قرار دادن لپتاپ نیست؛ بلکه محراب کوچکی است که در آن ایدهها متولد میشوند، خطوط کد نوشته میشوند و محصولات جدید شکل میگیرند.
البته میدانم الان همسرم می آید و گوید همان میزکار شلوغ را میگویی؟ بله! همان که گاهی شلوغی اش کلافه ات می کند و همه چیز روی آن تلنبار می شود.:_)
چند وقت پیش، در حال مطالعه مجدد کتاب فوقالعاده “سوالاتت را تغییر بده تا زندگیات تغییر کند” (Change Your Questions, Change Your Life) اثر مریلی آدامز بودم که به جملهای بسیار تاملبرانگیز رسیدم:
“A rosewood paperweight on my desk bears a sterling silver plaque declaring: Great results begin with great questions…”
(یک وزنه کاغذ از جنس چوب رزوود روی میز من، دارای یک پلاک نقرهای است که روی آن نوشته شده: نتایج عالی با سوالات عالی آغاز میشوند…)
خواندن همین یک خط کافی بود تا ذهن من که همیشه دنبال دیدگاههای تازه است، درگیر شود. Rosewood Paperweight چیست؟ چرا یک فرد باید چنین شیءای را روی میز خود نگه دارد؟ و مهمتر از همه، ارتباط این شیء فیزیکی با آن جمله عمیق فلسفی چیست؟
در این یادداشت، میخواهم شما را به سفری کوتاه ببرم؛ از کالبدشکافی یک وسیله کلاسیک اداری تا رسیدن به یکی از مهمترین رازهای موفقیت در مدیریت، طراحی محصول و زندگی شخصی.
وزنه کاغذ (Paperweight) دقیقا چیست؟
در گذشته، پیش از آنکه همه چیز دیجیتال شود و ما در مانیتورهایمان غرق شویم، اسناد، قراردادها و نامهها تماما کاغذی بودند. یک وزش باد ملایم از پنجره یا حتی حرکت سریع دست کافی بود تا دهها برگه مهم در هوا پخش شوند. “وزنه کاغذ” شیءای کوچک اما نسبتا سنگین بود که روی دستهای از کاغذها قرار میگرفت تا آنها را ثابت نگه دارد.
Rosewood (چوب رزوود یا چوب گل سرخ):
رزوود یکی از ارزشمندترین، متراکمترین و زیباترین چوبهای جهان است. این چوب به دلیل رنگ قهوهای تیره متمایل به قرمز، رگههای مشکی جذاب و البته دوام و وزن بالایی که دارد، در ساخت سازهای موسیقی گرانقیمت (مثل گیتار کلاسیک)، مبلمان لوکس و اشیای دکوری استفاده میشود.
بنابراین، Rosewood Paperweight یک وزنه کاغذ لوکس، سنگین و زیباست که از چوب گل سرخ ساخته شده است.
کاربرد آن در دنیای امروز چیست؟
شاید بپرسید: “امروز که من به عنوان یک برنامهنویس یا مدیر، تمام اسنادم در کلود (Cloud) ذخیره شده، وزنه کاغذ به چه دردی میخورد؟”
حق با شماست. امروز کاربرد فیزیکی این شیء از بین رفته است، اما کاربرد نمادین (Symbolic) آن به شدت افزایش یافته است. در دنیای مدرن مدیریت و طراحی، اشیای روی میز (مثل همین وزنه کاغذ) به عنوان یک Anchor (لنگر ذهنی) عمل میکنند. آنها اشیایی هستند که ارزشهای بنیادین، جملات الهامبخش یا اهداف بزرگ ما را در شلوغیهای روزمره به ما یادآوری میکنند. دقیقا مانند پلاکی که روی وزنه کاغذ کتاب مریلی آدامز چسبانده شده بود.
نتایج عالی، با سوالات عالی آغاز میشوند
حالا بیایید به هسته اصلی ماجرا و آن جمله حک شده روی پلاک نقرهای برگردیم: “Great results begin with great questions”.
در طول سالها تدریس در آکادمی و تعامل با بیش از ۳۰ هزار دانشپذیر، یک تفاوت بزرگ بین افراد معمولی و افراد استثنایی دیدهام. افراد معمولی همیشه به دنبال “پاسخهای بهتر” هستند، اما طراحان، برنامهنویسان و مدیران استثنایی به دنبال “سوالات بهتر” میگردند.
۱. قدرت سوال در مدیریت کسبوکار
فرض کنید فروش شرکت شما کاهش یافته است. مدیر معمولی این سوال را میپرسد: “چرا تیم فروش من اینقدر ضعیف عمل میکند؟” این سوال (که در کتاب به آن سوالات قضاوتگر یا Judger گفته میشود)، ذهن را به سمت پیدا کردن مقصر و ایجاد حالت تدافعی میبرد.
اما یک مدیر رهبر میپرسد: “مشتری امروز ما چه نیاز جدیدی دارد که محصول ما دیگر پاسخگوی آن نیست؟”
این یک سوال یادگیرنده (Learner) است. سوال اول شما را در گذشته حبس میکند، سوال دوم درهایی از نوآوری را به روی شما باز میکند.
۲. قدرت سوال در برنامهنویسی و طراحی محصول
به عنوان یک مدرس علوم کامپیوتر، بارها با تیمهای برنامهنویسی مواجه شدهام که ماهها وقت خود را صرف بهینهسازی یک فیچر (Feature) میکنند. آنها میپرسند: “چگونه این کد را 50% سریعتر کنیم؟”
اما اگر سوال را تغییر دهند چه؟ “آیا کاربر اصلا از این فیچر استفاده میکند؟”
اگر دیتای شما نشان دهد که تنها 2% از کاربران به آن بخش سر میزنند، صرف کردن صدها ساعت زمان برای رسیدن به ROI=0 (بازگشت سرمایه صفر)، یک فاجعه است.
در اینجا تغییر سوال، یک محصول و یک تیم را از سقوط نجات میدهد.
وزنه کاغذ شما چیست؟
دلیل اینکه آن شخص خاص (Joseph S. Edwards) این وزنه کاغذ رزوود را به نویسنده هدیه داده بود، این نبود که برگههای روی میز او پرواز نکنند! او یک “یادآور فیزیکی سنگین” به او داد تا هر روز، قبل از شروع کار، دستش را روی آن چوب اصیل بکشد و به خودش یادآوری کند که: “امروز را با چه سوالی شروع میکنم؟”
ما در دنیایی زندگی میکنیم که سرعت تغییرات در آن سرسامآور است. تکنولوژیها عوض میشوند، الگوریتمها تغییر میکنند و رقابت سختتر میشود. در این میان، داشتن یک “لنگر ذهنی” برای یک مدیر، دیزاینر یا هر انسان توسعهیافتهای، از نان شب واجبتر است.
پیشنهاد من به شما این است:
نیاز نیست حتما یک وزنه کاغذ از جنس چوب گرانقیمت رزوود بخرید. لنگر شما میتواند یک سنگ کوچکِ صیقلخورده از یک رودخانه باشد، یک قاب عکس کوچک روی میز، یا حتی یک استیکر نوت چسبیده به مانیتور.
مهم این است که روی آن، سوال یا جملهای نوشته باشید که شما را از روزمرگی بیرون بکشد و دیدگاهتان را در لحظات سخت، تنظیم کند.
من همیشه روی میزم یک گلدان، یک نماد موشک، و قلم مو های گران قیمـت، اردک، مغز و کلی چیز دیگر نگهداری می کنم که شاید روزی برایتان گفتم هریک یادآور چه چیزی است.
- توصیه می کنم حتما اگر قصد خواندن کتاب را داشتید، نسخه جدید آن که ویرایش چهارم است را مطالعه کنید. ترجمه رواج یافته در ایران مربوط به نسخه سال 2016 است.
- اگر پیدا نکردید، بهم پیام بدین تا نسخه ترجمه خودم رو براتون ارسال کنم.